به گزارش مفدا علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی؛ دکتر خانکه در ابتدای این کارگاه برای ورود به بحث اصلی، مقدمه ای و مقایسه ای از  مطالعات کمی و کیفی را ارائه داد، و گفت:  اولین مرحله تولید دانش، از آنجا آغاز می شود که ما با یک پدیده روبه رو می شویم و این پدیده را که نامی برای آن نداریم، مفهوم پردازی می گوئیم.

   وی افزود: اگر برای پدیده ای، نامی گذاشته شود و آن نام مورد قبول همه باشد، اولین مرحله تولید دانش اتفاق افتاده است. یعنی من با توجه به موقعیت، تجارب قبلی و شرایط، نامی را روی پدیده ای می گذارم که فرایند شناخت خود و دیگران است و وقتی که همه آن نام را بپذیرند، ما یک مفهوم خواهیم داشت، اما این مفهوم را ما نمی شناسیم و ابعاد و مشخصات آن را نمی دانیم، و در واقع این، شروع یک مطالعه کیفی است.

   وی ادامه داد: مطالعات کمی، متعاقب این مطالعه است، مطالعه کمی با این موقعیت شروع نمی شود. در مطالعه کمی نمی توان روی این موقعیت اسمی گذاشت. و چون این موقعیت قبلا تجربه نشده، مجبوریم که یک نام برای آن بگذاریم و سپس، این نام را با دیگران به اشتراک بگذاریم و بعد از آن، باید آن را بفهمند و وقتی فهمیدند، متغیرهای آن را شناسایی می کنیم، ابزار برایش می سازیم و با آن ابزار، اندازه گیری می کنیم. 

   این استاد و محقق برجسته کشورمان اظهار داشت: هر موقع در مورد پدیده ای، دانش کافی را نداریم، و یا دانش را داریم، ولی این دانش دچار تضاد شده، مجبور به تحقیق کیفی در مورد آن هستیم. در واقع، مهمترین منطق برای تحقیق کیفی، نداشتن دانش است، یا مشکل و گرفتاری وجود دارد.

    وی افزود: دوم اینکه ، آدم های مختلف، نظرهای متفاوتی دارند. در طول زندگی بشر مقاطعی وجود داشته که ما به دانش موجود شک کردیم، بغیر از قسمتهایی از دانش . بنابر این دومین علت انجام تحقیق کیفی، زمانی است که ما تضاد آراء داریم، وقتی که نظرات یکسان نداریم.

   وی ادامه داد: سومین علت چیست؟ وقتی است که ما دانش موجود را قبول داریم، ولی از دید فردی که پدیده را تجربه کرده، فهمیده نمی شود.  بنابراین، به سه علت بیان شده، مطالعه کیفی انجام می دهیم.

   وی سپس با طرح مثالی، وارد بحث اصلی شد و تاکید کرد که در مطالعه کیفی، باید پدیده را براساس شرایط ، مورد بررسی قرار داد و محقق باید شرایط را درک کند تا بتواند تحقیق درستی داشته باشد. در مطالعات کیفی، شرایط، رفتار را توجیه می کند و در این مطالعات، باید توجه کنیم که پدیده در چه شرایطی و بستری اتفاق افتاده است و اگر موقعیت و شرایط را از پدیده جدا کنیم، دیگر آن پدیده را نمی فهمیم، درصورتی که فهمیدن پدیده، مهم است.

   وی با اشاره به پیچیدگی مطالعات کیفی و نقش پررنگ محقق در آن، گفت: در مطالعات کیفی، ما حق قضاوت نداریم، بلکه فقط باید تصویر روشنی از پدیده ارائه بدهیم. جامعه و زندگی بشر پیچیده است و مطالعات کمی، پدیده ها را به اندازه اعداد، کوچک می کنند و نمی توان با مطالعات کمی، بزرگی و پیچیدگی پدیده ها را فهمید. در مطالعات کمی، پدیده های بزرگ انسانی تبدیل به اعدادی می شوند که این اعداد به هیچ وجه معرف بزرگی و پیچیدگی آن پدیده نیستند.